İZALE-İ ŞÜYU (ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ) DAVALARI

İzale-i şüyu,  ortaklığın giderilmesi anlamına gelmektedir. Ortaklığın giderilmesi davası ile paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi taşınır veya taşınmaz mallar üzerinde hak sahibi olan paydaşlar arasındaki ortaklığın sonlandırılarak, kişisel mülkiyete geçilmesi sağlanır. Herhangi bir paydaş tarafından tüm paydaşlara karşı açılması sebebiyle paydaşlar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunur. Tüm paydaşların ortaklığın giderilmesi davasında bulunması zorunludur. Paydaşlardan birinin ölümü halinde paydaşın tüm mirasçılarının davaya dahil edilmesi gerekir.

Ortaklığın giderilmesi davasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi olup, yetkili mahkeme dava konusu bir taşınır ise murisin son yerleşim yeri olmakla birlikte, dava konusunun bir taşınmaz olması durumunda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Ortaklığın giderilmesi davasında davayı açan paydaş harç ve giderleri karşılamakla yükümlüdür.Dava sonunda davacı paydaş tarafından ödenen mahkeme giderleri ve vekalet ücreti paydaşlar arasında payları oranında paylaştırılarak ödenir.

Paydaşlar kendi aralarında anlaşır ve bu paylaşım sözleşmesini hakime sunarlarsa, hakim ortaklığın taraflarca üzerinde anlaşılan şekilde paylaştırılmasına karar verebilir.

Taraflarca bir anlaşmaya gidilememesi durumunda ortaklığın giderilmesinin aynen taksim, satış ve kat mülkiyeti kurulması olmak üzere üç yolu bulunmaktadır. Ortaklığın giderilmesi davasında genel kural öncelikle aynen taksime; yani taşınmazın satış yoluna gidilmeden paydaşlar arasında payları oranında bölünerek aralarındaki ortaklığın sonlandırılmasıdır. Eğer bu konuda bir talep yok ise, hakim kendiliğinden taşınmazın aynen taksimi yoluna gidemez.

Ortaklığın satış yoluyla giderilmesi TMK.madde 699/3 de düzenlenmiştir. Bölüşme işleminin durum ve koşullara uygun görülmemesi durumunda ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi bütün paydaşların oybirliği ile mümkündür.

Kat mülkiyetine tabi bir taşınmaz üzerinde izale-i şüyu yoluna gidilmesi söz konusu ise paydaşlar arasında payları oranında kat mülkiyetine ait bağımsız bölümlerin paylaştırılması sağlanarak ortaklığın giderilmesi yoluna gidilebilir. Eğer paylaştırılan bölümler arasında değer farkı varsa, bu fark Türk Medeni Kanununun 699. maddesinde belirtildiği üzere bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirilir.

Av. Orhan ŞAHİN